Çocukların stres yaşamadığı düşüncesi, bilimsel verilerle giderek daha fazla sorgulanıyor. Okul ortamı, sınav baskısı, sosyal ilişkiler ve hastalık süreçleri; çocukların hem psikolojik hem de fizyolojik dengelerini etkileyebiliyor. Bu noktada araştırmacılar, ilaç dışı ve güvenli yöntemlerin çocuk sağlığı üzerindeki etkilerini incelemeye yöneliyor.
Son yıllarda dikkat çeken yaklaşımlardan biri de kahkaha yogası. Gönüllü kahkaha ve kontrollü nefes egzersizlerini bir araya getiren bu yöntem, yalnızca “eğlenceli” bir etkinlik olmanın ötesinde, çocukların stres, kaygı, mutluluk ve bağışıklık göstergeleri üzerindeki etkileriyle bilimsel olarak araştırılmaya başlandı.
2026 yılında BMC Pediatrics dergisinde yayımlanan kapsamlı bir sistematik derleme, kahkaha yogasının çocuk sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyen çalışmaları bir araya getirerek şu soruya net verilerle yanıt arıyor:
Kahkaha, çocuk sağlığı için ölçülebilir bir müdahale olabilir mi?
Bilimsel Çalışma Nasıl Yapıldı?
Bu sistematik derleme, Şadiye Dur, Özüm Erkin ve Rakibe Ceyda Çetin tarafından yürütülmüş ve Türkiye merkezli İzmir Demokrasi Üniversitesi ile Southern California University of Health Sciences iş birliğinde gerçekleştirilmiştir.
Araştırma süreci:
- 18 Aralık 2023 – 31 Ekim 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür.
- PRISMA rehberine uygun şekilde planlanmıştır.
- Google Scholar, PubMed, Cochrane Library, Science Direct, CINAHL ve OVID veri tabanları taranmıştır.
- Sadece randomize kontrollü (RCT) ve yarı deneysel çalışmalar dahil edilmiştir.
Derlemeye dahil edilen:
- 6 bilimsel çalışma
- Toplam 305 çocuk
- Çalışmalar Güney Kore, Türkiye, Hong Kong ve Hindistan’da yürütülmüştür.
- Katılımcıların yaş aralığı 5–18’dir.
Bu yapı, elde edilen sonuçların metodolojik olarak güçlü ve karşılaştırılabilir olmasını sağlamıştır
Kahkaha Yogasının Psikolojik Etkileri: Bulgular Ne Söylüyor?
İncelenen çalışmaların büyük bölümü çocukların psikolojik sağlık göstergelerine odaklanmıştır.
Sistematik derlemenin bulgularına göre:
- Kahkaha yogası, çocuklarda stres ve kaygı düzeylerinde anlamlı azalma sağlamıştır (p<0.05).
- Sınav kaygısı ve eğitim stresi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı düşüşler gözlenmiştir.
- Mutluluk düzeylerinde artış bildirilmiştir.
- Depresyon skorları üzerinde ise anlamlı bir değişim bulunmamıştır (p>0.05).
Araştırmacılar, çocukluk döneminde depresyonun yetişkinlere kıyasla daha az görülmesinin, bu sonucun olası nedenlerinden biri olabileceğini belirtmektedir. Bu noktada çalışma, etki bulunmayan alanları da açıkça raporlamasıyla dikkat çekmektedir
Öz-Kavram, Umut ve Tükenmişlik Bulguları
Derlemede yer alan bazı çalışmalar, çocukların öz-kavram ve umut düzeylerini de incelemiştir.
Elde edilen sonuçlar:
- Bazı çalışmalarda kahkaha yogasının öz-kavramı artırdığı, bazılarında ise anlamlı bir değişim yaratmadığı görülmüştür.
- Okul tükenmişliği yaşayan öğrencilerde tükenmişlik düzeylerinin azaldığı raporlanmıştır.
- Umut düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı artış gözlenmiştir.
Bu sonuçlar, kahkaha yogasının çocukların duygusal baş etme becerileri üzerinde destekleyici bir rol oynayabileceğini göstermektedir; ancak etki alanlarının çalışma bazında değiştiği açıkça belirtilmiştir
Fizyolojik Etkiler: Ölçülebilen Değişimler Var mı?
Psikolojik sonuçların yanı sıra, bazı çalışmalar fizyolojik parametreleri de değerlendirmiştir.
Sistematik derlemede:
- Tükürük IgA düzeylerinde artış saptanmıştır (p<0.01).
- Kortizol düzeylerinde ise anlamlı bir değişim bulunmamıştır (p>0.05).
- Ağrı ve yorgunluk düzeylerinde azalma bildirilmiştir.
Araştırmacılar, çocukların bazal stres seviyelerinin yetişkinlere göre daha düşük olmasının, kortizol üzerindeki etkinin sınırlı kalmasının olası bir nedeni olabileceğini ifade etmektedir. Bu yorum, çalışmada sunulan verilerle sınırlı tutulmuştur
Güvenlik, Uygulanabilirlik ve Klinik Değer
Derlemeye dahil edilen hiçbir çalışmada kahkaha yogasına bağlı olumsuz bir yan etki bildirilmemiştir.
Uygulama:
- Düşük maliyetlidir
- Non-invazivdir
- Özel ekipman gerektirmez
- Okul, hastane ve ev ortamında uygulanabilir
Bu özellikler, kahkaha yogasını çocuk sağlığı alanında tamamlayıcı bir yaklaşım olarak öne çıkarmaktadır
Bilim Ne Söylüyor, Biz Ne Yapabiliriz?
Bu sistematik derlemenin sonuçları nettir:
Kahkaha yogası, çocuklarda mutluluk, stresle baş etme ve bazı fizyolojik göstergeler üzerinde olumlu katkılar sağlayabilmektedir. Ancak her alanda etkili olduğu iddia edilmemiş, etki olmayan sonuçlar da bilimsel şeffaflıkla raporlanmıştır.
Bilimsel veriler, kahkaha yogasının kanıta dayalı, destekleyici ve güvenli bir uygulama olarak çocukların günlük yaşamına entegre edilebileceğini göstermektedir.
Eğer siz de:
- Kahkaha yogasını daha yakından tanımak,
- Bilimsel temelli egzersiz örneklerini görmek,
- Uygulamaları deneyimlemek istiyorsanız,
YouTube kanalımda paylaştığım kahkaha yogası egzersizlerine göz atabilir veya benimle doğrudan iletişime geçebilirsiniz.
Bazen küçük bir kahkaha, beden ve zihin için büyük bir denge alanı yaratabilir.